Tlenek węgla (CO), potocznie zwany czadem, jest bezbarwnym, bezwonnym, silnie trującym gazem, nieco lżejszym od powietrza. Powstaje w wyniku niepełnego spalania (przy niedostatecznym dopływie tlenu) substancji organicznych i nieorganicznych m.in.: drewna, oleju, gazu, benzyny, nafty, propanu, węgla, ropy. Tlenek węgla jest śmiertelną trucizną dla organizmu człowieka oraz każdego innego, który używa hemoglobiny do transportu tlenu. Dostaje się do organizmu przez układ oddechowy, a następnie jest wchłaniany do krwioobiegu. W układzie oddechowym człowieka wiąże się z hemoglobiną ok. 300 razy szybciej niż tlen, blokując tym samym dopływ tlenu do organizmu. Dlatego już niska koncentracja CO w powietrzu może stanowić istotne zagrożenie dla człowieka. Szybkość procesu wiązania się tlenku węgla z hemoglobiną zależy od stężenia CO we wdychanym powietrzu, od czasu narażenia (tzn. jak długo pozostajemy pod jego wpływem) oraz właściwości organizmu. Wyłączenie hemoglobiny z transportu krwi powoduje zaburzenie procesu oddychania, co w efekcie prowadzi do niedotlenienia tkanek, uszkodzenia mózgu oraz innych narządów. Najpoważniejsze uszkodzenia spowodowane niedotlenienie powstają w ośrodkowym układzie nerwowym. Następstwem ostrego zatrucia może być nieodwracalne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, niewydolność wieńcowa, zawał albo nawet śmierć.

Tlenek węgla jest bardzo niebezpieczny nie tylko ze względu na silne i skryte działanie toksyczne, ale również, dlatego że tylko w przypadku posiadania odpowiednich urządzeń, czujników tlenku węgla, możemy jednoznacznie ocenić czy nie pozostajemy pod jego wpływem. Każda osoba przebywająca w środowisku skażonym tlenkiem węgla jest narażona na jego wpływ. Efekty działania CO , przy takim samym stężeniu, mogą być jednak różne dla różnych osób. Do grupy największego ryzyka należą:

• noworodki i niemowlaki (obok normalnej hemoglobiny występuje u nich hemoglobina płodowa, która wiąże dwukrotnie więcej tlenku węgla niż zwykła hemoglobina) dzieci
• kobiety ciężarne
• osoby w podeszłym wieku
• osoby z wadami serca oraz niewydolnością układu oddechowego

Cięższym zatruciom ulegają także osoby wykonującą pracę związaną z dużym wysiłkiem fizycznym. W zależności od stężenia tlenku węgla w powietrzu, czasu narażenia i właściwości organizmu objawy zatrucia dzieli się na: lekkie, średnie i ciężkie. Bardzo ważne jest, aby wszyscy domownicy zapoznali się z nimi oraz umieli rozpoznać objawy towarzyszące poszczególnym stopniom zatrucia. Lekki ból głowy, mdłości, wymioty, osłabienie - często określane jako "grypo-podobne objawy". Nasilający się ból głowy, senność, zaburzenia świadomości i równowagi, przyspieszenie i zaburzenia rytmu serca. Utrata przytomności, konwulsje, zaburzenia kardiologiczne i oddechowe. Nieodwracalne zmiany, których następstwem jest śmierć.

Objawy zatrucia tlenkiem węgla występujące we wczesnym okresie takie jak: niepokój, lekki ból i zawroty głowy, nudności, zmęczenie są charakterystyczne również dla zatrucia pokarmowego lub grypy, mogą więc być przyczyną złej diagnozy oraz niewłaściwego sposobu leczenia!

Tlenek węgla jest trucizną kumulującą się w organizmie! Przebywanie przez krótki czas w pomieszczeniach o wysokim stężeniu CO jak i zarówno przez dłuższy czas w pomieszczeniach o niskim stężeniu CO, może wywołać nieodwracalne zmiany w organizmie.

Jeżeli odczuwasz jakiekolwiek symptomy mogące świadczyć nawet o lekkim zatruciu tlenkiem węgla, skontaktuj się niezwłocznie ze swoim lekarzem.

PAMIĘTAJ! Objawy zatrucia najwcześniej mogą wystąpić u dzieci oraz zwierząt domowych.

Poniższa tabela przedstawia objawy zatrucia tlenkiem węgla w zależności od stężenia i czasu narażenia*

STĘŻENIE CO W POWIETRZU			CZAS NARAŻENIA*		OBJAWY ZATRUCIA
PPM	%	mg/m3**
35	0,0035	40	8	godz.	maksymalna ilość CO dopuszczona przez WHO*** przy przebywaniu w pomieszczeniu przez 8 godz.
200	0,02	230	2-3	godz.	lekki ból głowy, zmęczenie, nudności, zawroty głowy
400	0,04	460	1-2	godz.	ww. symptomy narastają, silny ból głowy, zagrożenie utraty życia po upływie 3 godzinach.
800	0,08	920	45	min.	silne nudności, zawroty głowy, wymioty, trwała śpiączka po 2 godz. , śmierć w ciągu 2-3 godz.
1600	0,16	1840	20	min.	silny ból głowy, zawroty głowy, nudności i wymioty, trwała śpiączka w ciągu 10-20min ; śmierć w ciągu 1 godziny.
3200	0,32	3680	5-10	min.	objawy j.w., śmierć w ciągu 25-30 minut.
6400	0,64	73600	1-2	min.	objawy jw., śmierć w ciągu 10-15 minut.
12800	1,28	14720	< 1	min.	utrata przytomności po 2-3 wdechach; śmierć po 3 minutach

Powyższe zestawienie dotyczy osób zdrowych. Należy pamiętać, że efekty działania tlenku węgla, przy takim samym stężeniu, mogą być jednak różne dla różnych osób. W szczególności dotyczy to osób chorych oraz zaliczanych do grupy największego ryzyka (m.in. noworodków i niemowlaków, dzieci, kobiet ciężarnych, osób w podeszłym wieku, osób z problemami zdrowotnymi).